›Hận Đồ Bàn
Aug 22 2006
Hận Đồ Bàn là một trong những bi hùng ca rất hay của nhạc Việt Nam. Lịch sử của Chiêm Thành tự nó cũng là một bi hùng ca của một dân tộc, một nền văn hóa đã đi vào quá khứ. Ai biết dòng máu Chàm đó đang luân lưu
chảy trong hàng triệu người Việt Nam hiện đại? Giọng ca tài tử Bảo Tuấn diễn đạt bài này tôi cho là hay vì rất chân chất. Chứa chắc Tuấn Ngọc hay Quang Dũng có thể "hợp " với bài ca này, vì giọng hát của họ…"lịch sự" quá.
No related posts
chảy trong hàng triệu người Việt Nam hiện đại? Giọng ca tài tử Bảo Tuấn diễn đạt bài này tôi cho là hay vì rất chân chất. Chứa chắc Tuấn Ngọc hay Quang Dũng có thể "hợp " với bài ca này, vì giọng hát của họ…"lịch sự" quá.
Related posts:
tamhy | 23-Aug-06 at 8:18 pm | Permalink
Nghe nha.c pha^m~ hie^’m quy’ na`y , la`m to^i nho+’ la.i gio.ng ca cua~ nam ca si~ Vie^.t A^’n cua~ Saigon tho+i` xa xu+a . To^i co’ y’ ti`m ba`i na`y dda~ la^u nhu+ng kho^ng tha^’y ai co’ dde^~ xin mo^.t "copy" (wma / mp3) la`m ky~ nie^.m . Ra^’t ca’m o+n anh Vu~ Thu+ Nguye^n dda~ cho nghe la.i nha.c xu+a … Nghe dde^~ ma` "the`m" !
Nguyễn Tiến Sĩ | 16-Nov-06 at 10:43 pm | Permalink
Bài hát hay quá, có thể chia sẽ bài hát này cho tôi với được không?
Cám ơn
Nguyễn Tiến Sĩ | 17-Nov-06 at 1:11 am | Permalink
hì mình đá có được bài hát này rồi, cám ơn
Thi Nga | 24-Dec-06 at 5:07 am | Permalink
Cháu thích điệu nhạc này từ lâu mà không biết là bài gì. Hôm nay tình cờ biết được. Có thể giúp cháu load bài này được không? Cám ơn nhiều.
Vân Đào | 03-Feb-07 at 8:57 am | Permalink
Bài rất hay, tuy mất nước nhưng giai điệu vẫn mang âm vang hùng vĩ.
Bài hát làm tôi liên tưởng đến một niềm đau vô tận của một nước bị xóa tên trên bản đồ thế giới.
Tôi rất thích bài này, nếu có thể được xin các bạn gởi bài này đến hộp mail tôi các bạn nhé.
Chân thành cám ơn các bạn đã cho tôi nghe một bài hát tuyệt vời.
a02091945 | 21-Jun-07 at 12:14 am | Permalink
Bình Định vốn đất cũ của Chiêm thành. Theo sách “Đồ Bàn ký” của Hoàng giáp Nguyễn văn Hiển, triều Minh Mạng thì sau khi bị vua Lê Đại Hành đánh lấy thành Địa Rí (982), vua Chiêm thành là Xá Lợi Đà Ngô Nhật Hoán chạy vào đây đóng đô mới đặt tên là Đồ Bàn (địa danh trước đó là gì không rõ). Nhật Hoán hiệu là Đồ Bàn (Chô Pan) nên lấy hiệu mà đặt tên cho thủ đô.
Từ dời đô vào Đồ Bàn, nhờ sông núi hiểm trở, thành trì vững chắc, người Chiêm thành đã ngăn được bước tiến của quân xâm lăng và giữ nước được gần 5 thế kỷ.
Năm Giáp Thân (1284), quân Chiêm thành đã đánh lui 10 vạn hùng binh của nhà Nguyên do Toa Đô thống lĩnh và kéo từ Trung quốc theo đường thủy vào cửa Thị nại.
Năm bính Thìn (1376), vua Trần Huệ Tông cử 12 vạn quân, vừa thủy vừa bộ, vào đánh Đồ Bàn. Chế Bồng Nga làm cừ sắt ngoài thành, bày kế dụ địch giết được vua nhà Trần và đánh tan rã cả quân thủy bộ.
Năm Quý Mùi (1403), Hồ Hán Thương sai tướng đem 20 vạn quân với chiến cụ đầy đủ, vào nỗ lực vây đánh thành Đồ Bàn ngót hai tháng trời, nhưng rốt cuộc bị người Chiêm phản công kịch liệt, phải rút quân về nước.
Đó là những thời oanh liệt của người Chiêm thành nói chung và của đất Đồ Bàn nói riêng.
Nhưng đến năm Canh Thìn (1470), vua Chiêm thành là Trà Toàn đem quân ra đánh phá Hóa châu, vua Lê Thánh Tông phải cầm quân đi đánh dẹp, Trà Toàn đại bại rút quân về giữ Đồ Bàn. Vua Lê Thánh Tông thừa thắng đuổi đánh, quân Chiêm chống không nổị Trà Toàn bị bắt và đất Đồ Bàn bị quân ta chiếm cứ. Vua Lê Thánh Tông cho sát nhập vào Đạo Quảng nam phần đất của Chiêm thành mới đánh lấy được, và đặt tên phần đất mới này là Phủ Hoài nhơn với ba huyện trực thuộc là Bồng sơn, Phù ly và Tuy viễn. Phủ lỵ đóng tại thành Đồ Bàn.
Đến thời Trịnh Nguyễn phân tranh, năm Aát Tỵ (1605), chúa Tiên Nguyễn Hoàng đổi tên Hoài nhơn ra Qui nhơn, đặt quan Tuần vũ cai trị ( vẫn thuộc Đạo Quảng nam như dưới thời nhà Lê).
Thời chúa Nguyễn Phúc Tần, năm Tân Mão (1651), Phủ Qui nhơn đổi ra Phủ Qui ninh. Sang đời chúa Nguyễn Phúc Khoát, năm Tân Dậu (1741) lấy lại tên Qui nhơn.
Năm Giáp Tý (1744), Nguyễn Phúc Khoát xưng vương, hiệu Võ vương, sửa đổi việc nội trị. Các Đạo đổi ra Dinh, các Phủ vẫn giữ tình trạng cũ. Phủ Qui nhơn vẫn thuộc dinh Quảng nam, và phủ lỵ dời ra phía bắc thành Đồ Bàn, tại thôn Châu thành (nay là xã Nhơn thành, quận An nhơn).
Võ vương mất (1765), Nguyễn Phúc Thuần kế vị lấy hiệu Định vương. Định vương còn nhỏ, gian thần Trương Phúc Loan nắm quyền bính và lộng hành, nước sanh loạn lạc, nhân dân đồ thán.
Để dẹp loạn cứu dân, năm Tân Mão (1771), ba vị anh hùng đất Tây Sơn (huyện Tuy viễn) dấy nghĩa binh đánh nhà Nguyễn, nhân dân nức lòng hưởng ứng, khí thế rất mạnh. Tuần vũ Qui nhơn là Nguyễn Khắc Tuyên không chống nổi, bỏ thành chạy ra Phú xuân. Nghĩa binh lấy Qui nhơn làm căn cứ, rồi đánh vào Nam, đánh ra Bắc, dựng nên cơ nghiệp nhà Tây Sơn.
Năm Bính Thân (1776), Nguyễn Nhạc xưng vương, hiệu Thái Đức, lấy Qui nhơn làm kinh đô, sửa sang lại thành Đồ bàn làm Hoàng đế thành (tục gọi Đế Kinh). Thành Đồ Bàn dân gian gọi là Thành cũ, nằm trên dãy gò sỏi bao trùm hai thôn Nam Tân và Bắc Thuận, nay thuộc xã Nhơn hậu, quận An nhơn. Thành do vua Chiêm thành Ngô Nhật Hoán xây vào thế kỷ thứ X. Tường bằng gạch và đá ong, mặt hướng về Nam, có 4 cửa, chu vi hơn mười dặm, kiến trúc kiên cố. Bên trong có dựng tháp làm Bảo chướng, bên ngoài có dãy đồi Kim sơn làm cánh che cửa Tây, núi Long cốt làm tiền án và gò Thập Tháp yểm hậụ Khắp bốn mặt, ngoài xa xa, núi trùng điệp, sông quanh co, biển bát ngát. Vua Thái đức cho mở thêm thành Đồ Bàn về mặt Đông, chu vi mới là 15 dặm, mở thêm một cửa mới gọi là Tân môn, cửa phía Nam cũ gọi là Nam môn. Phía tây đắp Đàn Nam giao để tế trời đất. Phía trong thành còn xây thêm một lớp thành nữa gọi là Tử thành.
Trong Tử thành, chính giữa dựng Điện Bát giác là nơi vua ngự. Phía sau dựng Điện Chánh tẩm, phía trước dựng lầu Bát giác. Bên tả, bên hữu dựng hai Tự đường, một thờ cha mẹ ruột, một thờ cha mẹ vợ của nhà vuạ Trước lầu Bát giác có cung Quyển Bồng, hai bên chái làm nơi thị sự. Ngay trước mặt cung Quyển Bồng và liền với mặt Nam Tử thành, có cửa Tam quan gọi là Quyển Bồng môn, xây cổ lầu, nên cũng gọi là Nam Môn lầụ Trong thành và ngoài thành bày trí la liệt những tượng đá, nào voi, nào nghê, nào nhạc công, nào vũ nữ, là những di tích di vật của người Chiêm thành. Thành lúc bấy giờ thật là nguy nga tráng lệ! Đất Qui nhơn trở thành nơi phồn thịnh, nông nghiệp và thương nghiệp phát triển, nhân dân an cư lạc nghiệp.
Sau khi Nguyễn Phúc Ánh nhờ ngoại nhân giúp sức lấy lại được đất Gia định rồi thì Qui nhơn cũng như các nơi khác ở Bắc, Nam trở thành bãi chiến trường.
Năm Nhâm Tý (1792), Nguyễn Phúc Ánh sai Nguyễn văn Thành, Nguyễn văn Trương cùng hai tướng Pháp là Dayot và Vanier (tục gọi là Nguyễn văn Phấn, Nguyễn văn Chấn) đem chiến thuyền từ cửa Cần giờ ra đánh Qui nhơn. Thuỷ quân của Nguyễn Pjúc Ánh đến Thị nại bị quân Tây sơn đánh luị Năm sau, Nguyễn Phúc Ánh thân chinh, điều động thủy binh, bộ binh tiến quân một lượt. Vua Thái Đức Nguyễn Nhạc chống không nổi, rút quân vào thành Qui nhơn (Đồ Bàn) cố thủ. Quân Nguyễn bao vây, công kích. Vua Thái Đức sai tướng mở đường máu chạy ra Phú xuân cầu cứụ Lúc bấy giờ vua Quang Trung đã mất, vua Cảnh Thịnh Nguyễn Quang Toản sai Phạm Công Hưng, Nguyễn văn Huấn, Lê Trung và Ngô văn Sở điều 17000 quân binh cùng 80 chiến tượng đi đường bộ và 30 chiến thuyền đi đường biển vào cứu Qui nhơn. Nguyễn Phúc Ánh thấy khí thế viện binh hùng hậu, liệu không chống nổi bèn rút khỏi Qui nhơn.
Không đánh mà thắng, Phạm công Hưng cùng các tướng kéo quân vào thành Qui nhơn, chiếm giữ thành trì và tịch biên tất cả kho tàng. Vua Thái Đức thấy vậy, tức giận thổ huyết mà thác. Được tin, vua Cảnh Thịnh phong cho con vua Thái Đức là Nguyễn Bảo làm Hiến công, ăn lộc một huyện, gọi là Tiểu Triều, và để Lê Trung cùng Nguyễn văn Huấn ở lại giữ thành. Từ ấy, tức năm Đinh Sửu (1793), Qui nhơn không còn là kinh đô nữạ Và cũng từ ấy, khí thế nhà Tây Sơn mỗi ngày một suy yếu, nhân dân địa phương bị khốn khổ vì giặc giã và nạn tham quan ô lạị Nội bộ Tây Sơn lại lục đục, phân hóa, giết hại lẫn nhaụ..!
Dò biết được tình thế, năm Đinh Tỵ (1797), Nguyễn Phúc Ánh cùng Hoàng tử Cảnh kéo binh thuyền ra đánh Qui nhơn. Tướng Tây sơn biết tin, phòng bị trước, Nguyễn Phúc Ánh liệu đánh không lợi nên rút quân về Gia định đợi thời cơ.
Qua năm Kỷ Mùi (1799), khoảng cuối xuân đầu hạ, Nguyễn Phúc Ánh lại cử binh ra đánh Qui nhơn. Bị đánh cả hai mặt thủy, bộ, quân Tây Sơn bị thua phải rút quân vào thành cố thủ. Phú xuân hay tin cho binh vào cứu, song viện binh bị quân nhà Nguyễn chận đánh ở Quảng ngãi, không đến Qui nhơn đuợc. Tướng giữ thành Qui nhơn là Lê văn Thanh vì lương thảo cạn, liệu không chống giữ nổi, phải mở cửa thành đầu hàng.
Nguyễn Phúc Ánh đem quân vào thành, phủ dụ nhân dân rồi đổi tên Qui nhơn ra Bình định (tháng 5 năm Kỷ Mùi 1799), xong rút quân về Gia định để Võ Tánh và Ngô Tùng Châu ở lại giữ thành Bình định.
“Trích sưu khảo của Bùi Phong Khê”
Thanh Dai | 29-Jul-07 at 5:45 am | Permalink
Bảo Tuấn hát bài này hay quá, bạn có thể chia sẽ cho tôi bài này được ko?
Thank you!
Duc Duong | 16-Aug-07 at 3:34 am | Permalink
Đã nghe bài này nhiều lần do nhiều ca sĩ khác hát, nhưng không ai sánh bằng ca sĩ Bảo Tuấn này hết. Vã lại âm điệu và cách hòa âm này rất mạnh và hùng. Bạn nào có bài hát này xin gởi email tặng tôi một copy. Cảm ơn bạn!
Thúy Anh | 26-Oct-07 at 1:12 am | Permalink
Cảm ơn tác giả Thư Nguyên đã post bài hát này. Tôi đã nghe bài này cách đây 10 năm không phải do ca sỹ hát mà là người chú. Tôi đã tìm bài này rất nhiều nhưng âm điệu hào hùng giống như hồi xưa từng nghe thì bây giờ mới thấy. Chân thành cảm ơn.
Binhminh | 25-Nov-07 at 7:49 pm | Permalink
Vui lòng gởi bài hát này đến địa chỉ mail của tôi nhé, cám ơn bạn đẽ chia sẽ !
Forgotten Soul | 31-Jan-08 at 5:44 am | Permalink
Các bạn có thể download bài này tại :
http://1234.nghenhac.info/Music/cc785b948b8ea425a7f4466a1f98bd36.mp3
Hoặc : http://1234.nghenhac.info/vn1/h%c3%b2a%20t%e1%ba%a5u%20t%c3%ba%20qu%e1%bb%b3nh%20b%e1%ba%a7u%20tranh%20s%c3%a1o/h%e1%ba%adn%20%c4%90%e1%bb%93%20b%c3%a0n.mp3
Forgotten Soul | 31-Jan-08 at 5:49 am | Permalink
Hận Đồ Bàn - Bảo Tuấn link down :
http://vload.vietprofile.com/audio/files/Bao%20Tuan%20-%20han%20do%20ban.mp3
chế bồng ngu | 15-Oct-09 at 1:10 pm | Permalink
Hát vậy mới rõ hờn Chiêm quốc chứ!